×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

true
    امروز  سه شنبه - ۶ خرداد - ۱۳۹۹  
true
true
درس خارج  فقه نظام اقتصادی اسلام؛ جلسه سي و هشتم

درس خارج فقه نظام اقتصادی اسلام؛ جلسه سي و هشتم     ۱۸/۱۲/۹۲

ادلة خصوصیات پول:

گفته شد که، پول باید دارای دو خصوصیت باشد:

۱ـ ادلة خصوصیاتی مبادله:

پول از آن جهت که طرف مبادله است، باید خصوصیات مبادله را داشته باشد. روایات مربوط به این بحث ـ سابقا در بحث مبادله مال به مال ـ گذشت که در مبادله، باید مال در مقابل مال باشد، نه لامال که اکل مال به باطل است.

همان روایات در اینجا اثبات می­کنند که واسطه مبادله باید، مال باشد. به عبارتی؛ پول حقیقی ـ یا پول اعتباری با پشتوانه ـ باشد. چون مدارک این بحث ـ طرف مبادله باید مال باشد ـ قبلا گفته شد و لذا تکرار نمی­شود.

۲ـ ادله خصوصیات واسطه:

بخش دوم از خصوصیات پول، به لحاظ واسطه بودن پول است. از جمله آنها این است که باید آنچه واسطه قرار می‌گیرد از ارزش و ثبات نسبی برخوردار باشد، لازمة ثبات نسبی این است که خودش به عنوان کالای طرف مبادله ـ مثل کالاهای مصرفی کلان ـ قرار نگیرد. از آنجا که طلا و نقره دارای ارزش و ثبات نسبی است و لذا در روایات، برای واسطه­گری توصیه و از مصرف های کلان[۱] نهی شده است که موجب کاهش تقاضا و در نتیجه ثبات ارزش طلا و نقره خواهد بود.

روایات:

روایاتی منع ـ از بکارگیری طلا و نقره در مصرف­های کلان ـ چند دسته­اند:

۱ـ دستة اول: دسته اول از روایات، در ممنوعیت بکارگیری و مصرف طلا و نقره، در  ابزار و آلات ـ ظروف یا غیر ظروف ـ است. گرچه این روایات در موارد خاصی وارد شده است، ولی در نظر عرف، استفاده عدم خصوصیت از آنها می­شود. به عبارتی؛ هر چیزی که استفاده ابزاری از آنها می‌شود، نباید از طلا و نقره باشد.
روایت اول: «مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا۷عَنْ آنِيَةِ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ فَكَرِهَهَا فَقُلْتُ قَدْ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِنَا أَنَّهُ كَانَ لِأَبِي الْحَسَنِ۷مِرْآةٌ مُلَبَّسَةٌ فِضَّةً فَقَالَ لَا وَ الْحَمْدُ لله إِنَّمَا كَانَتْ لَهَا حَلْقَةٌ مِنْ فِضَّةٍ وَ هِيَ عِنْدِي ثُمَّ قَالَ إِنَّ الْعَبَّاسَ حِينَ عُذِرَ- عُمِلَ لَهُ قَضِيبٌ مُلَبَّسٌ مِنْ فِضَّةٍ مِنْ نَحْوِ مَا يُعْمَلُ لِلصِّبْيَانِ تَكُونُ فِضَّةٌ نَحْواً مِنْ عَشَرَةِ دَرَاهِمَ فَأَمَرَ بِهِ أَبُو الْحَسَنِ۷فَكُسِرَ»

«وَ رَوَاهُ الشَّيْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ رَوَاهُ الْبَرْقِيُّ فِي الْمَحَاسِنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ فِي عُيُونِ الْأَخْبَارِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ نُعَيْمِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ نَحْوَه»[۲]

سند روایت صحیح است.

دلالت روایت: از حضرت در مورد ظروف طلا و نقره سوال کردم، حضرت از آن نهی فرمود: «فكَرِهَهَا» و فرمود بعضی از اصحاب ما چنین نسبتی به پدرم می­زنند که او آینه­ای از طلا و نقره داشته است، حضرت فرمود: نه چنین نیست، بلکه حلقه‌ای از روکش نقره داشته که ـ الان آن حلقه ـ نزد من است.

عباس ـ یکی از برادران امام رضا۷ـ وقتی ختنه شد، بستگان هدیه‌ای از چوبک نقره‌ای ـ مخصوص بچه­ها ـ برای او آوردند و امام کاظم۷فرمودند: شکسته شود. «فَأَمَرَ بِهِ أَبُو الْحَسَنِ۷فَكُسِرَ»

دلالت روایت روشن است؛ از ظروف طلا و نقره­ای نهی شده و به حلقه­ای که روکش نقره داشته و بسیار ناچیز بوده، اجازه داده می­شود. از این استفاده می­شود که کاربری­هایی همچون حلقه و انگشتر و غیره اشکالی ندارد.

اما نهی از چوبک نقره­ای و دستور به شکستن چوبک نقره­ای، قرینه است بر اینکه استفادة نقره در هر گونه ابزار و آلات اشکال دارد، حتی اگر مقدار کمی هم باشد، چنانکه چوبک حجم آنچنانی نداشته است.

دستور به شکستن چوبک نقره­ای و نهی از استفادة طلا و نقره در ظروف، اگر قرینه ای بر اباحه و کراهت نداشته باشد، حمل بر حرمت می­شود. یعنی برای شارع مبغوض است که نقره در مصرف های کلان ـ غیر حلیه که زینت زنان است ـ استفاده شود.

عرف از این روایات خصوصیتی برای چوبک یا حلقه آینه نمی­بیند، بلکه عرف چنین می­فهمد که؛ استفاده طلا و نقره در هر ابزار و آلتی ممنوع و برای زینت مجاز است.

والسلام

[۱] ـ طلا و نقره­های زینتی، نزد عقلاء بعید است که ذخیره­سازی ­شود. چرا که نقش و نگارهایی که ـ در طلا و نقره­های زینتی ـ بکار می­رود، گاهی هزینة بیشتری ـ نسبت به ماده ـ صرف آن می­شود، و لذا ذخیره سازی آن نزد عقلا به لحاظ اقتصادی مطلوب نیست و تنها برای زینت و جلوه­گری در مجالس استفاده می­شود که نسبت به هر زمانی یک نوع نقش و نگار مُد می‌شود، و لذا با ذخیره­سازی ممکن است ارزش نقش و نگار کم شود و در نتیجه موجب کم شدن ارزش طلا و نقره زینتی می­شود. از این رو طلا و نقره­ای که در زینت زنان بکار می­رود حجم ناچیزی است که ارزش و ثبات نسبی طلا و نقره را دچار نوسان نمی­کند.

[۲] ـ وسائل الشيعة، ج‏۳، ص: ۵۰۶، بَابُ عَدَمِ جَوَازِ اسْتِعْمَالِ أَوَانِي الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ خَاصَّةً دُونَ الصُّفْرِ وَ غَيْرِهِ

true
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.