×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

true
    امروز  یکشنبه - ۳۰ تیر - ۱۳۹۸  
true
true
نشست تخصصی « فرآیند تحقق فقه نظام عمران شهرسازی»

 مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی در نشست فرآیند تحقق فقه نظام عمران و شهرسازی که به همت این مرکز  برگزار شد اظهار کرد:مرحله نخست موضوع شناسی است و مرحله بعد مرحله اشتراکی متخصصین فقه، حوزوی و دانشگاهی است که استنباط احکام اولیه کار حوزه‌ها است و استباط احکام ثانویه، حوزه مشترک دانشگاه و حوزه است و مرحله آخر مدل سازی است که حوزه تخصصی دانشگاه است.

وی با طرح این پرسش که دین شبکه و منظومه معارف است، افزود: اگر منظومه اجتماعی و فردی بودن دین درفرض منظومه ای یا غیر منظومه بودن آن فرض شود و غیر منظومه بودن یعنی اینکه گزاره های دین به هم پیوست و ارتباط دارند.

دو قرائت از ارتباط گزاره های دین وجود دارد

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی با بیان اینکه یک فرض قضیه که برگرفته از سخنان آیت الله مصباح است اینست که دو قرائت از ارتباط گزاره های دین وجود دارد، تصریح کرد: برخی تصورشان اینست که گزاره های دین مثل یک دسته گل در کنار هم قرار گرفتند و مانند یک ابزاری به هم متصل هستند که اگر این اتصال را برداریم هرگل از دیگری جدا می شود و گزاره ها دیگر به هم ربطی ندارند.

وی افزود: یک تلقی دیگراز عقلانیت دینی اینست که گزاره های دین اجزای یک پیکره و به هم تنیده هستند مثل اعضایی که در بدن انسان بر یکدیگر کنش و واکنش دارند و این یک شکل دیگراز قرائت دین است و اجزای دین اجزایی هستند که به یکدیگر ارتباط دارند و بخش های مختلف خوراک یکدیگر را تأمین می کنند و بخشی کنترل کننده قسمت های دیگر است.

ایشان با بیان اینکه گزاره دیگر به این موضوع اشاره دارد که منظومه دین از نظامات به هم تنیده تشکیل یافته است، تصریح کرد: بدین معنا که وقتی شما صحبت از فرهنگ، تربیت، سیاست و اقتصاد می کنید عملا گزاره های چند وجهی را با هم مرور می کنید.

نظام اقتصاد، فرهنگ، اجتماع و سیاست ابعاد مختلف وجه دین هستند

وی افزود: وقتی می گویید مهریه یک گزاره چند وجهی است که دین درباره آن حرف زده است می گویید مهریه، ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی دارد و اینها به هم تنیده است ونظام اقتصاد، فرهنگ، اجتماع و سیاست ابعاد مختلف وجه دین هستند.

ایشان با بیان اینکه اگر بخواهیم در یکی از این حوزه ها به صورت مصداقی وارد شویم، یک نظام بینشی برآمده از دین می توانیم پیدا کنیم و یک نظام دانشی و یک نظام دستوری و نظام حقوقی ذیل نظام دستوری و نظام اخلاقی ذیل نظام دستوری می توان لحاظ کرد، اظهارکرد: آن تلقی که به آن نظام فرهنگی در اسلام می گوییم مجموعه ای از این گزاره ها است و یک سری گزاره ها است که تببین مبانی حوزه فرهنگ دارند و این حوزه بینشی است.

وی ادامه داد: حوزه دانشی فرهنگ را مورد خطاب قرار می دهند که توصیفی هستند و برخی نظام دستوری که ذیل آن نظام حقوقی و اخلاقی برداشت می شود و گفته می شود که در این رابطه این دو گزاره برهم اثر دارند و از هم اثر می پذیرند و نظام فرهنگ در اسلام و یا نظام سیاست در اسلام می شود.

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی افزود: وقتی که می گوییم دین یک نظام دارد نظام فرهنگ که مبانی نظام فرهنگ، علم نظام فرهنگ و فقه فرهنگ که با هم در ارتباط هستند و با این رویکر ما می خواهیم وارد حوزه تمدن سازی شویم.

دین بعد اجتماعی دارد و برخی قائل هستند که این موضوع صحت ندارد

وی با طرح این پرسش که آیا اسلام در حوزه اجتماع و فراتر از حوزه فردی مثل حوزه های شهرسازی ورود دارد، تصریح کرد: دین بعد اجتماعی دارد و برخی قائل هستند که این موضوع صحت ندارد.

ایشان ادامه داد: در گزاره دوم اینکه اگر قرار شد یکی از حوزه اجتماع پسوند اسلامی بگیرد باید یک مکانیزم برای آن تعریف شود و چگونه یک مطلب اسلامی می شود و اینجا این سوال مطرح می شود که عقلانی بودن و منطبق با طبیعت بودن آیا برای اسلامی بودن کفایت می کند.

وی ادامه داد: به امری می توان اطلاق اسلامی کرد که در استنباط گزاره های آن از منابع دین استفاده کرد و اگر شهر سازی و معماری اسلامی کار می کنید که نظری به منابع اصیل اسلامی ندارد ما نمی توانیم آن را اسلامی بگوییم .

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی تصریح کرد: منابع دین  در قالب قرآن و کلام معصوم است که هر دو وحی است و ما داریم یک نظام حذفی ارایه می دهیم، همه نظرات حوزه شهرسازی و معماری اسلامی اگر در منابع منطبق بر وحی نباشد اسلامی نیست و ما نمی توانیم آن را بپذیریم.

عقل منبع وحی نیست و عقل کاشف گزارههای دین است

وی با بیان اینکه عقل منبع وحی نیست و عقل کاشف گزاره های دین است، تصریح کرد: عقل می تواند چیزی را بگوید که شرع آن را نگفته و باید از عقل گوش کنیم و در عین حال شرع یک چیزی بگوید که عقل نگفته و باید از شرع گوش بدهیم و این دو تساوی مصداقی دارند.

ایشان درادامه با بیان اینکه البته کدام عقل سوال است، اظهارکرد: عقلی که متأثر از خیال و اوهام و لذائذ و اوصاف نباشد و عقلی که در آن منافع شخصی، حذبی و اوهام در آن دخیل نباشد .

وی با بیان اینکه دو تا پیش فرض وجود دارد که اینکه اسلام ناسخ ادیان سابق خودش است؟ یا برخی گزاره های سابق در اسلام است؟ اظهار کرد: ما دریچه دستیابی به نظر خداوند را در دین اسلام می دانیم و بقیه در اسلام مورد تأیید نیست و احکام توحیدی یک حرف را می زنند اما متناسب برای زمان خودشان است.

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی افزود: هرچه می خواهد اسلامی باشد باید از این ساختار تبعیت کند و اگر از این تبعیت پیروی نکند اسلامی نیست و این ساختار کاملا مورد تأیید نیست چرا که  اسلامی آنست که از منابع و روش معتبر استفاده کرده است .

وی با بیان اینکه دست بردن در روایات دین و منابع دین سه تا خصوصیت علمی را نیاز دارد، تصریح کرد:علم به اعتبار سنجی سند و منبع، علم به ارتباط سنجی و علم به دلالت سنجی آن باید تخصص داشته باشند که نباید درآنها ضعیف باشند.

ایشان عنوران کرد: بخش بسیاری از افرادی که در حوزه شهرسازی اسلامی کار می کنند از منابع معتبر استفاده نمی کنند چرا که نظریه پرداز این حوزه نیستند و تخصص ندارند و روش درست استفاده از منابع ،اجتهاد است.

وی تصریح کرد: پس مخاطب ما از این به بعد نظریه پردازانی هستند که از منابع دین استفاده می کنند و روش استفاده از منابع دین را مسلط هستند و موردتأیید که در این حوزه مسلط هستند و این رشته میان رشته است و تخصص فقط در حوزه و یا در دانشگاه نمی تواند پاسخگوی این نیاز باشد.

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی با بیان اینکه وقتی گفتیم دین منظومه و شبکه است در واقع مثل یک تور گسترده در حیات بشر منطبق می شود، گفت: بدین معنا که اگر گفتیم ما می خواهیم گزاره سیاست استنباط کنیم می توان پرسید پس گزاره فرهنگ، اقتصاد و اجتماع شما کجاست چرا که سیاست بدون این گزاره ها که معنا ندارد و اگر گفته شود می خواهیم شهراسلامی بسازیم باید از تئوری های اقتصادی، تربیت و فرهنگ هم سوال شود.

وی با بیان اینکه نمی شود تمدن را جزء جزء کرد که من شهر را می سازم شما بروید اقتصادش را بسازید، تصریح کرد:اگر به حوزه تمدنی بروید شاید ساختارهای اجتماعی که اسلام را می سازد ساختن مجتمع های تجاری را در این شهرها نفی می کند و اقتصاد را برهم می زند.

ایشان افزود:  اگر کسی بگوید صنعت هتلداری در همه قسمت ها مخالف ساختارهای دین است از کارکردها، روشها و ابزارها بگوییم که آیا اسلام به کسی اجازه داده است که مهمانداران هتل ها یا هواپیماها در مقابل دیگران خم شوند و کرنش داشته باشند.

وی درادامه با اشاره به همکاری بانوان در این صنعت هتل داری و نیم نگاهی به جایگاه زن در اسلام گفت: جایگاه زن در اسلام والا و ارشمند است چرا که بیت  که یک الگوی تمدن کوچک است که در خانه شکل می گیرد و خیلی از خانواده ها موفق به اقامه بیت نمی شوند اما محور بیت در این حوزه تمدنی زن است و غرض خدا از خلقت کائنات در وجود زن پیدا می شود و این موجود با این کرامت و جایگاه در این شغل و به دلیل دریافت اضافه بر شغل رفتاری از خودش نشان بدهد که شاید حتی حاضر نشود در برابر همسر خودش انجام بدهد.

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتیافزود: صنعت هتلداری بنا کردیم و افرادی در مقابل کسانی خم می شوند به این دلیل که این افراد پول دارند و در این هتل ها اقامت کرده اند واین موضوع با کرامت انسانی سازگار نیست.

تربیت، تولید و تحول سه رکن اساسی در حوزه تمدن سازی

وی با بیان اینکه در حوزه تمدن سازی باید به سه رکن توجه شود که شامل تربیت، تولید و تحول است، اظهارکرد: یکی منظور از مبانی که نظام بینشی و منظور از علم و فقه و اخلاق و حقوق  است که وقتی می گوییم مبنا به چه معناست.

ایشان با بیان اینکه این موضوع که مبانی علوم جهانی است و اسلامی و یهودی و مسیحی ندارد نادرست است، اظهارکرد: منظور از علم برهان و استدلال است یا مجموعه ای از گزاره ها است و پایه های نظری تفکر مبانی هستند که دو ساحت دارند مبادی و مبانی که شامل تصورات و تصدیقات است.

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی ادامه داد: وقتی از مبانی صحبت می شود در واقع از هست و نیست ها صحبت می کنیم  و خود این ها دو سنخ هستند هست و نیست های بسیط و تحلیلی که کل بزرگتر از جزء است و تحلیلی در شکل گرفتن آنها وجود ندارد و کافی است که ادراک بشود.

وی تصریح کرد: مبانی دیگر تحلیلی هستند یعنی استدلال در آنها وجود دارد که برای قبول داشتن و نداشتن آنها استدلال هست و مبانی اعتقادی در این حوزه هستند مثل اینکه معاد وجود دارد که دیدنی و تجربی نیست و باید به آن استدلال شود و یا اینکه روح وجود دارد یا نه که بسیاری از معادلات پزشکی را به هم می زند که وجود یا عدم وجود دیدن نیست و باید آن را اثبات کرد.

مطلقا نمی توان مبانی علوم را نفی کرد که اسلامی هست یا نه و فقط جهانی است

ایشان با طرح این پرسش که مبانی علوم، اسلامی دارد یا نه، گفت: در مسیر استدلال اگر مقدمه دینی دارد باید در حوزه دینی آن را استدلال کرد و مطلقا نمی توان مبانی علوم را نفی کرد که اسلامی هست یا نه و فقط جهانی است.

وی افزود: یک سری مبانی مثل معرفت شناسی را باید بحث کرد و از طرفی امکان شناخت را قائل هستی یانه و هستی شناسی باید بحث شود که ما وجود داریم یا همه عالم به خاطر اعتبار است و مبدأشناسی هم باید بحث شود و راهنما شناسی و دشمن شناسی هم در این حیطه قرار می گیرد والبته منظورم دشمن سیاسی نیست.

منظور از علم گزاره های توصیفی دانشی است

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی با بیان اینکه منظور از علم گزاره های توصیفی دانشی است، اظهار کرد: به عنوان مثال اگر در شرایط تقاضای فراوان عرضه کم شود قیمتها افزایش می یابد و درباره جامعه هم مطالعه کرده و این یک گزاره توصیفی دانشی است که می تواند درست یا نادرست باشد.

وی با بیان اینکه فقه به چه معناست، اظهارکرد: تعیین وظیفه عملی انسان های قادر،عاقل و بالغ در برابر خداوند که علم فقه گفته می شود و یک سری از بندها را محکم می دهد مثل حرام و واجب و مستحب و وقتی به عنوان شهرساز می گوییم فقه شهرسازی به این معناست که وظیفه عملی در برابر خداوند است و خروجی فقه در باید ها و نبایدها است.

ایشان افزود: ساخت منزلی که باعث تضییع حقوق همسایه شود حرام است و اگر گفتیم بر چه کسی حرام است فقه فردی است و اگر گفتیم بر جامعه و حکومت حرام است این فقه کلان است.

اخلاق زاییده فقه است

وی با اشاره به تعریف اخلاق  بیان کرد: اخلاق را به دو دسته خوب و بد تقسیم می کنند و اخلاق زاییده فقه است و خوب و بدها نتیجه باید و نبایدها است و این موضوع یکی از حوزه های جدی بحث است.

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی با طرح این پرسش که اخلاقی که متکی به فقه نباشد از کجا می آید،تصریح کرد:می گویند منشأ گزاره های اخلاقی چیست که یکی از مباحث اصلی در علوم انسانی است و بدون تعارف هرچیزی که بخواهد منشا خوب و بد داشته باشد در حالی که ضمانت اجرایی نداشته باشد حرف سبکی است.

اخلاق برآمده از فقه است

وی با بیان اینکه اخلاق برآمده از فقه است و همه خوبیها و بدیها مستند بر بایدها و نبایدها است ومنشأ اخلاق هم در نگرش عرفی یک چیز است و منشأ همه اخلاق ها قرائت ازظلم و عدل است و قاضی اخلاق، عقل عملی است و عقل عملی فقط اداراک ظلم و قبح است و یک سری از گزاره های آن را هم می توان درک کرد  و برخی از آنها را نمی فهمند که می گویند اگر جلوی آزادی های جنسی را بگیرید ظلم است و برخی می گویند اگر جلوی این آزادیها را نگیرید ظلم است و در عین حال امنیت روانی را حذف کردن، ظلم است.

ایشان ادامه داد: معیار تعیین ظلم و عدل چیست و برخی می گویند منافع و مصالح نفست معیار است یدین معنا که هرچه که توبخواهی عدل است و خلاف آن ظلم است و پس اگر هرکاری که میخواهی انجام بدهی عین عدل است ولو اینکه جنگی به راه بیفتد که ۷۰ میلیون نفر در آن کشته شوند.

وی با اشاره به سخنان پیامبر اکرم (ص) و حضرت علی(ع) گفت:عدالت عین نظام است و قرار دادن هرچیزی در جای خودش و اگر از جای خودش برداشته شود ظلم است و از طرفی باید پرسید که جای اشیاء را چه کسی باید تعیین کند و مصداق عدل و ظلم را چه کسی باید مشخص کند که می گوییم خدا تعیین کننده است.

همه گزاره های فقهی، حقوقی نمی شود

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی با بیان اینکه منظور از حقوق چیست،گفت: ادبیات قانونی گزاره های دستوری حقوق است و همه گزاره های فقهی، حقوقی نمی شود و فقه حکم خداست و تنها کسی که در عالم حق حکمرانی دارد، حق خداست و هر حکمی غیر از خدا طاغوت است و منشأ حکم و الزام دیگران مالکیت است.

وی در ادامه درباره نسبت علم و فقه گفت: علم معماری، علم اقتصاد و فقه اقتصاد، علم کفایت از فقه نمی کند و فقه هم کفایت از علم نمی کند و این مبحث هم فقهی و هم علمی است و علم، بیان سنت تکوین را می کند و گزاره های شرطیه است .

حکم، مقدم گزاره شرطیه علم را فقه بیان می کند

ایشان با بیان اینکه درحوزه علم خوب و بد و باید و نباید نداریم و گزاره خبری است، تصریح کرد: فقه بیان سنت تشریع در مقابل علم است و حکم مقدم قضیه شرطیه علم را فقه بیان می کند.

وی با بیان اینکه برای تمدن سازی سه تا کار انجام می دهیم، تصریح کرد: استباط نظام، نظام سازی و مدیریت و استقرار نظام که برای استنباط نظام دو چیز باید دربیاید که گزاره های دستوری و توصیفی علم است و باید این دو دربیاید  تا بگوییم نظام را استباط کردیم.

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی اظهارکرد: فرق پهنه استنباط  نظام با نظام سازی از گردنه هایی است که بسیاری از ابهامات در این قسمت مطرح می شود و جواب پیدا نمی کند و در مرحله استنباط ممکن است شما نظامی را استنباط کنید که در مرحله نظام سازی نتوانید همه آن راپیاده کنید و وارد دوره گزار شده باشید و نظام گزار به شما می گوید که شهرنباید توسعه عمودی پیدا کند و باید توسعه افقی داشته باشد و از نظر شریعت جایز نیست.

وی با انتقاد از عقل لیبرال که اولین چیزی که همه را با آن می سنجیم اقتصاد است، گفت: شما هزینه احداث تربیت و پرورش انسان میدهید؛ در حالیکه مدرنیته می گوید اینکه انسان نیست و ماشین است و صبح تا شب کار می کند و شب فقط می خواهد اینجا بخوابد و یک مکان ۱۵ متری برایش کافی است.

ایشان با بیان اینکه اگر خانواده اصالت داشته باشد، این خانه باید باغچه داشته باشد که بچه ها درآن بازی کنند و مرغ بیاورد و نگهداری حیوان در خانه را بتوانند در خانه انجام دهند، تصریح کرد: در این حالت دیده می شود که فایده احداث خانه هزار متری می چربد، چرا که این تمدنی است که انسان در آن اصالت دارد نه پول.

 

در جامعه باید گزاره های ارزشی برآمده از فقه را خرج کنید

وی افزود: این نظام سازی است و گزاره های دستوری، ارزشی و توصیفی شرط تحقق است و درجامعه باید گزاره های ارزشی برآمده از فقه را خرج کنید و فرهنگ سازی بشود و این دستگاه را بهم بریزید که در نظام سازی مورد نیاز است.

فرآیند تحقق فقه نظام عمران شهری در چهار محور

مسئول مرکز مطالعات راهبردی فقه حکومتی تصریح کرد: فرآیند تحقق فقه نظام عمران شهری را باید در چهار محور تعقیب کنیم که به آن برسیم  که موضوع شناسی است و مرحله اشتراکی متخصصین فقه، حوزوی و دانشگاهی است، استنباط احکام اولیه که کار حوزه ها است ، استباط احکام ثانویه که حوزه مشترک دانشگاه و حوزه است و این نکته حائز اهمیت است که دوران گذار با توجه به دوران قرار تعیین تکلیف می شود و تا ندانی که شهر مطلوب چیست نمی توانی بگویی که امروز که نمی توانیم این مدل را بسازیم پس به شکل دیگری می سازیم و مرحله آخر مدل سازی است که حوزه تخصصی دانشگاه است.

وی ادامه داد: ما پنج گام اساسی در چگونگی تولید فقه و معماری شهرسازی اسلامی نیاز داریم که شامل مبانی، مسائل، موضوعات، روشها و نظریات است و در مبانی قدم اول اینست که احصاء مبانی وضع موجود صورت بگیرد و وضع موجود به مبنا استوار است یا نه، به هیچ جایی ربطی ندارد و سلیقه ای عمل کرده است و وضع موجود به چه مبانی استوار است.

true
برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.